ރޯދަމަހުގެ ރޭތަކުގެ ފުއްސެވުމާއި ރުއްސެވުން އެދޭނަމަ...

ރޯދަމަހުގެ ރޭތައް އިޙްޔާކުރުމަށް ނަބިއްޔާ صَلَّىٰ اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم، ގަދަ ތަރުޙީބެއްދެއްވައެވެ. އެ ރޭތަކުގެ ސަވާބު އެންމެ ފުރިހަމައަށް ލިބިގަތުމަށް ޓަކައެވެ. ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "އީމާންކަމާ އެކު ސަވާބަށް އެދިގެން ރަމަޟާންމަހު ރޭއަޅުކަންކުރި މީހާގެ އިސްވެދިޔަ ފާފަތައް ފުއްސެވޭހުށްޓެވެ." (އަލްބުޚާރީ: 37) އެހެން ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. "ރޯދަމަހުގެ ކޮންމެ ރެއަކު ރޯދަވީއްލާ ވަގުތު الله سبحانه وتعالى އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ނަރަކައިން މިންޖުކުރައްވަތެވެ." (އިބުނު މާޖާ: 1340) ސުވާލަކީ ރޯދަމަހާއި އެ މަހުގެ ރޭތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަމަލުތައް ހުންނަނީ މި ދެންނެވި ދަރުމަ ހާސިލުވާ ގޮތަށްބާއެވެ؟

އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢު މިއަދު ފެންނަ ގޮތުން މި ސުވާލަށް ދެވެން އޮތީ ހިތްގައިމު ޖަވާބެއް ނޫނެވެ. ފެންނަނީ ވަރަށް ހިތާމަވެރި އާދަތަކެކެވެ. ރޯދަމަހުގެ ރޭތައް ސަކަރާތާއި މަޖަލުގައި ހޭދަކުރަނީއެވެ. ލަވަބާޒީއާއި ކަރޯކޭއާއި ބޮޑުބެރު ޗެލެންޖުތަކާއި މަސްރޭހުގައި ރޭތައް ވެއަތު-ކޮށްލަނީއެވެ. ރަށްރަށު ކައުންސިލުތަކާއި ކުލަބު ޖަމިއްޔާތަކުން ބޮޑެތި ހޭދަތައްކުރަނީ ރޯދަމަހުގެ ރޭތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން އެކިއެކި ކުޅިވަރު މުބާރާތްތައް ކުރިއަށްގެންދާށެވެ. ރޯދަމަހަށް ކުޅިވަރު ދަނޑުތަކާއި ކޯޓުތަކުގެ އާބާތުރަފިލުވައި ބައްތިތައް އައުކުރަނީ މި ބޭނުމުގައެވެ. މާކުރިން ޓީމުތައް އެކުލަވައިލާ ޖޯޒީތައް ފަހަނީ އެ ކަމަށް ތައްޔާރު-ވާށެވެ. މިއީ ރޯދަމަހުގެ ހާލަތު ހުރި ގޮތެވެ.

އެ ބައެއްގެ ސިޔަރަތުން އަޅުގަނޑުމެން ފިލާވަޅު ހޯދަން ޖެހޭ ތަޤުވެރި އިމާމުންގެ ހާލަތު، ރޯދަމަހުގައި ހުރި ގޮތް ނިކަން ކިޔައިލަބަލާށެވެ! ޢުމަރު رَضِيَ اللهُ عَنْهُގެ ޒަމާނުގައި އެކަލޭގެފާނާއި އަޞްޙާބުން، ތަރާވީސްނަމާދުގެ އެންމެ ރަކުޢަތެއްގައި ދުއިސައްތަ އާޔަތް ކިޔަވައިވިދާޅުވެއެވެ. އަދި ކިޔެވުން ދިގުވުމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ބޭކަލުން އެ ބޭކަލުންގެ އަސާކޮޅުތަކުގެ މައްޗަށް ލެނބިލައްވައެވެ. ފަތިސް ގާތްވުމުން މެނުވީ އެ ބޭކަލުން ރޭއަޅުކަން ނިންމަވައިނުލައްވައެވެ. އިމާމު މާލިކު رَحِمَهُ اللهُ މަސްޖިދުއްނަބަވީގައި ދެއްވާ ދަރުސްތައް ރޯދަމަސް ފެށުމުން މެދުކަނޑުއްވައިލައްވައެވެ. އަދި ޙަދީޘް ޖަމަޢަކުރެއްވުމުންނާއި ޢިލްމުގެ މަޖިލިސްތަކުން ވެސް އެކަހެރިވެލައްވައެވެ. އެއީ ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވައިވިދާޅުވުމަށް ހުސްވެވަޑައިގަތުމަށް ޓަކައެވެ. އަދި ސުފްޔާން އައްޘައުރީ رَحِمَهُ اللهُ ރޯދަމަސް ވަނުމުން އެހެން ހުރިހާ (ސުންނަތް) އަޅުކަންތައް ދޫކޮށްލައްވައި ޤުރުއާން ކިޔަވައިވިދާޅުވުމަށް އެކަހެރިވެލައްވައެވެ. އެ ބޭކަލުން ރޯދަމަހުގައި އަދި ޚާއްޞަކޮށް އެ މަހުގެ ރޭތަކުގައި އަޅުކަމައިގެން ހީވާގިވެލެއްވީ އެ ކަމުގެ ދަރުމައާއި ސަވާބުގެ ބޮޑުކަން ތަސައްވުރުކުރެއްވޭތީއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަމަލުތައް ހުރީ ދިމާއިދިކޮޅަށް ނޫންތޯއެވެ؟ ރޯދަމަހުގެ ރޭތައް ވަރުބަލިކަމާ އެކު ކުޅިވަރުގައި އުޅެފައި ދުވާލު ނިދަނީއެވެ. މަސައްކަތުގައި ވެއަތުކުރުމަށްފަހު، ރޯދައިގެ ތަރުބަވީ މަދަރުސާއިން އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަފުސުތަކަށް ހޯދައިދޭންޖެހޭ ތަޤުވާގެ ފިލާވަޅު ހާސިލުކުރާނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ؟ ރޯދަމަސް ނިމިގެންދާއިރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަފުސުތައް އިޞްލާޙުކޮށް، އެހެން މަސްތަކުގައި ވެސް އަޅުކަމުގައި މުރާލިކަމާ އެކު ދެމިހުރުމަށް ބޭނުންވާ ހިތްވަރު ލިބިގަންނާނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ؟

ފަހެ ރޯދަމަހާ ބައްދަލުވެ، އެ މަހުގެ ވަގުތުތައްނިދުމާއިކުޅިސަމާގައިބޭކާރުކޮށްލާމީހުން އެކަމުންޚަބަރުދާރުވާށެވެ!އަޅުގަނޑުމެންއެމަހުގެ ބަރަކާތްތެރި ރޭތަކާއި ދުވަސްތައް ހޭދަކުރި ގޮތާމެދު ޤިޔާމަތްދުވަހުން ސުވާލުވެވޭނެކަން ދަންނާށެވެ. ކުޅިވަރުކުޅުމާއި މަޖާކުރުން ވެސް ހުއްދައެވެ. ނަމަވެސް ރޯދަމަހުގެ ދުވާލުގައި ކެއުންބުއިމުން ދުރުހެލިވާފަދައިން،އެމަހުގެރޭތަކުގެފުއްސެވުމާއި ރުއްސެވުން އެދޭ ހާލުގައިއެ މަހުގެ ރޭތަކުގައި ކުޅިވަރާ މަޖަލުން ވެސް ދުރުހެލިވާށެވެ!

މިއީ ދީނުގެމަގު 269ވަނަ ނަންބަރުގައި عَلِي أَحْنَف ލިޔުއްވައިފައި އޮތް ލިޔުއްވުމެކެވެ.