މުބާރާތުގެ މޫސުން

މިއީ އަހަރުތެރޭގެ އެންމެ މުބާރާތްތައް ގިނަ ދުވަސްވަރެވެ. އެކި ބާވަތް ބާވަތުގެ މުބާރާތްތަކެވެ. ލަވަ މުބާރާތްތަކާއި މަދަހަ މުބާރާތްތަކެވެ. ވާހަކަ މުބާރާތްތަކާއި ކުޅިވަރުގެ މުބާރާތްތަކެވެ. މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ނަމުގައި، މޮޅެތި އާ ޚިޔާލުތައް އުފައްދައި ފެތުރުމެވެ. އެ ކަމުގެ އަވައިގައި ޖެހި އެ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަދަދު ގިނަކުރުމަށް ޓަކައެވެ. ވީއިރު މިއީ ކޮން މައްސަރެއްތޯއެވެ؟ ބަރަކާތްތެރިވެގެންވާ ރަމަޟާންމަހެވެ.

މިއީ އެ މަހެއް ފެށުމާ އެކު މާރިދު ޖިންނި ޝައިޠާނުން ކަސްތަޅުއެޅުވި، ގޮވައިލާ މީހަކު މިފަދައިން ގޮވާލާ މައްސަރެވެ. "އޭ ހެޔޮކަން އެދޭ މީހާއެވެ! ކުރިއަރައިދާށެވެ! އަދި އޭ ނުބައިކަން އެދޭ މީހާއެވެ! ހުއްޓައިލާށެވެ!" (سنن ابن ماجه: ١٦٤٢)

މި މަހުގެ މާތްކަން ބަޔާންކޮށްދޭ ދަލީލުތައް ގިނަގުނައެވެ. އެ މަހެއްގައި ކީރިތި ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވުމުގެ އިތުރުން، އެއީ އެ މަހެއްގައި ނަރަކައިގެ ދޮރުތައް ބަންދުކުރެވި، ސުވަރުގޭގެ ދޮރުކޮޅުތައް ހުޅުވިފައިވާ މައްސަރެވެ. އަދި އެއް ހާސް މައްސަރަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވާ ލައިލަތުލް ޤަދްރިވިލޭރޭ އެ މަހެއްގައި ވާ މައްސަރެވެ. އަދި ނަބިއްޔާ صَلَّىٰ اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "އެރޭގެ ހެޔޮކަމުން މަޙުރޫމުވެއްޖެ މީހާ، ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން، ހުރިހާ ހެޔޮކަމަކުން މަޙުރޫމުވެއްޖެ" (النسائي: ١٢٩/٤ )

އަދިވެސް ރަސޫލާ صَلَّىٰ اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. «وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ» (صحيح البخاري: ٢٠١٤) މާނައީ: "އީމާންތެރިކަމާ ސަވާބަށް އެދިގެން ލައިލަތުލް ޤަދްރިވިލޭރޭގައި ރޭއަޅުކަންކޮށްފި މީހަކަށް، އޭނާގެ އިސްވެދިޔަ ފާފަތައް ފުއްސެވޭނެތެވެ.

އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ؟ މި މަހަކީ އިސްލާމްކަމުގެ ރުކުންތަކުންކުރެ ރުކުނެއް ކަމުގައި ވާ، ފަރުޟު ރޯދަހިފުން ފުރިހަމަކުރެވޭ މަހެވެ. އެ ރޯދައަކީ ހަމައެކަނި ކެއުމާއި ބުއިމުން ދުރުވުމެއް ނޫނެވެ. ޑައިޓެއް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، ރޯދައަށް ހުރުމަކީ ތަޤްވާވެރިވެ، އެހެންޏާ ހުއްދަ ބައެއް ކަންތައްތަކަކުން ﷲއަށް ޓަކައި ދުރުވެގަތުމާއި އެކަލާނގެ ނަހީކުރެއްވި ހުރިހާ ކަންކަމުން ދުރުވެގަތުމާއި، ހެޔޮ ޢަމަލުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކޮށްގެން އެއިލާހާ ކުއްތަންވުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރުމެވެ. ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ﴾ ‎)البقرة: ١٨٣(‏ މާނައީ: "އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންގެ މައްޗަށް ފަރުޟުކުރެއްވި ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ވެސް ރޯދަ ފަރުޟު-ކުރައްވައިފިއެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ތަޤުވާވެރި-ވުމަށް ޓަކައެވެ."

ދެންފަހެ، މިފަދަ މާތް މައްސަރެއްގައި، ޝައިޠާނުންތައް ކަސްތަޅުއެޅުވި، އަޅުކަންކުރުމަށް ފަސޭހަކުރެވިގެންވީ ހިނދު، ރޯދަކުރުކުރުމާއި މުނިފޫހިފިލުވުން ފަދަ އެކިއެކި ނަންނަމުގައި މީހުން އަޅުކަމުން އެއްކިބާކުރުވާ ކަންކަން، ފަތުރައި، ވަގުތު ގެއްލުވައިލުން ހެޔޮވާނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ؟ އަޅުގަނޑުމެން ވާންޖެހޭނީ އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ހެޔޮ ކަންކަމަށް ނަސޭހަތްތެރިވެ، ހެޔޮ ކަންކަން ކުރުމުގައި އެކަކަށްވުރެ އަނެކަކު ކުރިއަރައި ދެވޭތޯ މަސައްކަތްކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައެވެ. ރޯދަމަހުގެ ކުރިން މީހާއަށް ކުރަން އާދަވެފައި ނެތް ސުންނަތް ނަމާދުތަކާއި، ޒިކުރުތަކާއި، ވިތުރިއާއި ދަމުނަމާދު ވެސް ކުރުމަށް ހިތްވަރުލައި އެ ކަންކަން އާދަކުރަން މަސައްކަތްކުރުމަށެވެ. އެއީ ޙަޤީޤީ ކާމިޔާބު އެ ކަމުގައި އޮތް މުބާރާތެވެ.

މާތް ﷲއަޅުގަނޑުމެންގެ ރޯދައާއި ހެޔޮ ޢަމަލު ޤަބޫލުކުރައްވައި، ލައިލަތުލް ޤަދްރިވިލޭރޭ ލިބިގަތުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވާނދޭވެ! آمين.

މިއީ ދީނުގެމަގު 269ވަނަ ނަންބަރުގައި مُحَمَّد أَحْمَد ލިޔުއްވައިފައި އޮތް ލިޔުއްވުމެކެވެ.