ހަތަރު ދޫނީގެ މުޢުޖިޒާތް

وَإِذْ قَالَ إِبْرَٰهِـۧمُ رَبِّ أَرِنِى كَيْفَ تُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ ۖ قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن ۖ قَالَ بَلَىٰ وَلَـٰكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِى ۖ قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ ٱلطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ ٱجْعَلْ عَلَىٰ كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ٱدْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا ۚ وَٱعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ  (سورة البقرة: 260)

މާނައީ: އަދި، އިބްރާހީމުގެފާނު ދެންނެވިހިނދު ހަނދުމަކުރާށެވެ! އަޅުގެ ވެރިރަސްކަލާކޯއެވެ! އިބަރަސްކަލާނގެ، މަރުވެފައިވާ ތަކެތި ދިރުއްވަނީ ކޮންފަދައަކުންކަން އިބަރަސްކަލާނގެ މިއަޅާއަށް ދައްކަވައިފާނދޭވެ! އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނު އީމާންވެވަޑައި ނުގަންނަވަނީތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ދެންނެވިއެވެ. ނޫނެކެވެ! (މިއަޅާވަނީ އީމާންވެގެންނެވެ.) އެހެނެއްކަމަކު، މިއަޅާގެ ހިތްހަމަޖެހި އިޠްމިއުނާނުކަން ލިބުމަށްޓަކައެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނު، ހަތަރު ދޫންޏެއް، ހިއްޕަވާށެވެ! ދެން އެ އެއްޗެތި ކަލޭގެފާނުގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެންނަވައި، ކަތިލައްވައި، ކޮށްޓަވައި، މޮޑުއްވައި، އެކަތި އަނެކައްޗާ އެއްކުރައްވައި ހައްދަވާށެވެ! ދެން (ބައިކުރައްވައި) އެއިން ބައެއް ކޮންމެ ފަރުބަދަޔެއްގެ މައްޗަށް ލައްވާށެވެ! ދެން، އެ އެއްޗިއްސަށް ކަލޭގެފާނު ގޮވައިލައްވާށެވެ! އެހިނދު، އެ އެއްޗެތި ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އަވަސް އަވަހަށް އަންނަ ހުށްޓެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ޢަޒީޒުވަންތަ ޙަކީމުވަންތަ ރަސްކަލާނގެކަން ދަންނާށެވެ!

ތަފްސީރުގައި ވަނީ: މިއީ އަނެއްކާވެސް، މާތް الله އަކީ މަރުވެފައިވާ ތަކެތި ދިރުއްވާ ރަސްކަލާނގެ ކަން ބަޔާންކުރާ އެހެން ވާހަކައެކެވެ. މާނައީ: އޭ މުޙައްމަދު ﷺ އެވެ. އިބްރާހީމް عليه السلام އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަރިހުގައި، އޭ މިއަޅާގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އިބަރަސްކަލާނގެ މަރުވެފައިވާ ތަކެތި ދިރުއްވަނީ ކިހިނެއްކަން މިއަޅާއަށް ދައްކަވައިފާނދޭވެ! މިހެން ދެންނެވުމުން މާތް الله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. މަރުވެފައިވާ ތަކެތި ދިރުއްވާން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކުޅަދުންވަންތަކަން ކަލޭގެފާނު ޤަބޫލުނުކުރައްވަނީ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ދެންނެވިއެވެ. އެހެންނަކުން ނޫނެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމަށް މިއަޅާ އީމާންވަމުއެވެ. މިއަޅާ ބޭނުންވީ އެކަން ކުރައްވާ ގޮތް ބަލައިގެން މިއަޅާގެ ޢިލްމު މުއްސަނދިކުރުމަށެވެ. އިބްރާހީމް عليه السلام އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ސުވާލު ދެންނެވީ ދިރުއްވާ ގޮތާ ބެހޭ ގޮތުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު މާތް اللهގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމާމެދު ޝައްކު ނުކުރައްވައެވެ. އެހެންވެ، އިބަރަސްކަލާނގެ މަރުވެފައިވާ ތަކެތި ދިރުއްވުމަށް ކުޅަދުންވަންތަހޭ އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުނުކުރައްވައެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެދިވަޑައިގަތީ ﴿رَبِّ أَرِنِى كَيْفَ تُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ ۖ﴾ (މިއަޅާގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އިބަރަސްކަލާނގެ މަރުވެފައިވާ ތަކެތި ދިރުއްވަނީ ކިހިނެއްކަން މިއަޅާއަށް ދައްކަވައިފާނދޭވެ!) އެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ އީމާންވެ ތެދުކުރާ، ދިރުއްވާ ގޮތް ބަލާން ބޭނުންވާ މުއުމިނެއްގެ ސުވާލެވެ. ﴿قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ ٱلطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ ٱجْعَلْ عَلَىٰ كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ٱدْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا﴾ އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނަށް ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ތަފާތު ހަތަރު ވައްތަރުގެ ހަތަރު ދޫނި ހިއްޕަވައި އެތަކެތި ކަލޭގެފާނުގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެންނަވާށެވެ. ދެން އެތަކެތި ކޮށްޓަވައި، އެތަކެތީ މަސްތައް ރަނގަޅަށް މަސްހުނިވަންދެން އެއްކުރައްވައި، މީގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ބައެއް ވަކި ފަރުބަދައެއްގެ މަތީ ބަހައްޓަވާށެވެ. ދެން އެތަކެއްޗަށް ގޮވައިލައްވާށެވެ. އެއެއްޗިހި ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އަވަސްއަވަހަށް އަންނާނެއެވެ. ދެން، އިބްރާހީމު عليه السلام އެހެން ހެއްދެވުމުން މާތް الله އެކަލޭގެފާނު ބައްލަވާން ހުންނަވަނިކޮށް އެތަކެތި ދިރުއްވިއެވެ.

މުޖާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އިބްރާހީމް عليه السلام ހިއްޕެވީ ސާމަރާ ދޫންޏަކާއި، ހާލަކާއި، ކޮތަރަކާއި، ކާޅެކެވެ. ދެން އެތަކެތި ކަތިލައްވައި މަސްހުނި ކުރެއްވުމަށް ފަހު ކޮންމެ ފަރުބަދައެއްގެ މަތީގައި އެއިން ބައެއް ބެހެއްޓެވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ގޮވައިލެއްވިއެވެ. މާތް اللهގެ އިޒުނަފުޅާއެކު އަހުރެންގެ ގާތަށް އަންނާށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ފަތް ފަތާ ދިމާއަށް އަދި މަސް މަހާ ދިމާއަށް އުދުހޭތަން ފެނިވަޑައިގަތެވެ. ކުރިން ހުރި ގޮތަށް ދޫނިތަކަކަށް ބަދަލުވާންދެނެވެ. ﴿وَٱعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾ އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރައްވައެވެ. އެކަމަށް ހުރަސްއެޅޭނޭ އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ.

މި ކޮލަމުގައި މި ގެނެސްދެނީ، ބަޔާން ވެގެންވާ ފަސޭހަ ތަފްސީރުގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއިން ނަގައިފައިވާ ކުދިކުދި އެހެނަސް ފައިދާ ހުރި ވާހަކަތަކެވެ. މި ފިލާވަޅުތަކުގެ ޢިބުރަތް އަޅަމެންނަށް ފަހުމުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! آمين.